Ενθυμήματα - Το σχολείο

Στην αυλή του σχολείου, με σκέπη τη Μεγάλη Ράχη, τα μαθητόπουλα, οι μικροί πρωταγωνιστές ντυμένοι με αυτοσχέδιες φορεσιές, χαμογελούν καμαρωτά παρουσιάζοντας τη θεατρική παράσταση «Εύθυμα και σοβαρά της καθημερινότητας στη Ρωσκά», εμπνευσμένη από τη σκληρή αγροτική ζωή της εποχής εκείνης. Αυτή η γεμάτη ζωντάνια ασπρόμαυρη φωτογραφία, που τη βρίσκουμε στο βιβλίο του Αντώνη Τρούλλου «Απ’ το ημερολόγιο ενός δασκάλου», αποτυπώνει εκφραστικά το τέλος της σχολικής χρονιάς, εκείνο το καλοκαίρι του 1954.

Στο ίδιο ακριβώς σημείο, μια σύγχρονη λήψη (Μάρτιος 2025) εστιάζοντας στο ίδιο κάδρο, έρχεται να καταδείξει πως το τοπίο δεν έχει υποστεί ριζικές αλλαγές. Ωστόσο, είναι πλέον έκδηλη η απουσία των μαθητών καταμαρτυρώντας τη σιωπή, που διαδέχθηκε τις άλλοτε ζωηρές παιδικές φωνές στη σχολική αυλή.

Τρία χρόνια πριν από εκείνο το γεμάτο ζωντάνια καλοκαίρι, στα 1951, ενώ η μεταπολεμική Ελλάδα προσπαθούσε ακόμα να κλείσει τις πληγές της, χτίζεται το πέτρινο μονοθέσιο σχολείο του χωριού μας. Μια δεύτερη φωτογραφία του 1954, από το ημερολόγιο του δασκάλου, αποτυπώνει κλίμα διάχυτης χαράς και αισιοδοξίας. Η μοναδική του αίθουσα ήταν πλέον έτοιμη να υποδεχθεί τους μαθητές και τον εκάστοτε δάσκαλο, που θα αναλάμβανε υπηρεσία στον απομονωμένο - εκείνη την εποχή - τόπο μας, όπου η πρόσβαση γινόταν αποκλειστικά από μονοπάτια. Αυτό το λιτό κτίσμα, με την αδιαμόρφωτη ακόμα αυλή και τον πρόχειρο φράχτη, που προστάτευε τον ανθόκηπο από τα μαρτίνια, έμελλε να αποτελέσει τον χώρο, όπου θα διαπλαθόταν η προσωπικότητα και η αντίληψη των παιδιών του χωριού.

Στη συνέχεια, έχουμε μια νέα αναμνηστική φωτογραφία, του 1964, από το αρχείο της οικογένειας Μανδάλη, τραβηγμένη μπροστά στην είσοδο του κτιρίου, που απεικονίζει τους χωριανούς μας στην εθνική γιορτή της 25ης Μαρτίου. Απ΄ την άκρη πλάνου, οι μαθητές ρίχνουν κλεφτές ματιές στον φωτογραφικό φακό περιμένοντας με ανυπομονησία τη σειρά τους για τη δική τους φωτογραφία. Στο κέντρο στέκονται τα μέλη της Σχολικής Εφορείας: ο ιερέας Δημήτριος Βάρσος, ο δάσκαλος Ιωάννης Πολίτης και ο σχολικός έφορος Βασίλειος Καραγιάννης. Το συγκεκριμένο θεσμικό όργανο αποτελούσε ένα τοπικό συμβούλιο του χωριού, επιφορτισμένο με την οικονομική διαχείριση και την πρακτική φροντίδα του σχολείου, από τις απαραίτητες επιδιορθώσεις του κτιρίου, μέχρι και την εξασφάλιση ξυλείας για τις σόμπες.

Από τη ζωντάνια στη σιωπή. Μετά από 27 χρόνια το σχολείο κλείνει οριστικά τις πόρτες του, γεγονός που αποτυπώνεται στο τελευταίο απόσπασμα του σχολικού πρωτοκόλλου, με την ημερομηνία “20 Ιουνίου 1978”. Η εγγραφή αυτή σφράγισε μια ολόκληρη εποχή, ενώ από τότε, κανένας άλλος δεν συμπλήρωσε ξανά τις στήλες του.

Το έτος 2000, μέσα απ’ την πρωτοβουλία του τότε πολιτιστικού συλλόγου “Αγία Παρασκευή” για ήπια ανάπτυξη, ξεκίνησαν οι ενέργειες επαναχρησιμοποίησης του κτίσματος ως ξενώνας. Στο φωτογραφικό υλικό μας από το αρχείο του Κώστα Κολοβού, τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς, τελούνται ο αγιασμός και τα εγκαίνια του διαμορφωμένου πια κτιρίου από τον αείμνηστο, πατέρα Χρήστο Μυζήθρα. Δίπλα του στέκονται τα τότε μέλη του συλλόγου: ο πρόεδρος Χρήστος Κρίκος, ο αντιπρόεδρος Χρήστος Κολοβός, το μέλος Ευθύμιος Μπαλτάς και ο (αείμνηστος) επίτροπος Λάμπρος Καραντάσιος.

Πρόκειται για μια κατασκευή, η οποία μέχρι και σήμερα διατηρείται φροντισμένη ξυπνώντας αναμνήσεις γενεών, που διαπαιδαγωγήθηκαν στο ιδιαίτερα λιτό της περιβάλλον. Το πέτρινο αυτό σχολείο μάς μεταφέρει διδάγματα από το παρελθόν της τοπικής κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα και διαμέσου αυτού αποδίδουμε έναν ελάχιστο φόρο τιμής στις προηγούμενες γενιές.