ΑΘΑΝΑΤΟΙ! ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ

Επετειακό αφιέρωμα 28ης Οκτωβρίου. Με την ευκαιρία της Εθνικής επετείου αποδίδουμε φόρο τιμής σε δέκα ήρωες του χωριού μας.

Η παρούσα καταγραφή αποτελεί μια προσπάθεια διάσωσης της ιστορικής μνήμης για τους συγχωριανούς μας, που θυσιάστηκαν στους εθνικούς Αγώνες. Σημείο αναφοράς αποτελούν τα δύο Μνημεία του χωριού. Το ιστορικό ξυλόγλυπτο Ηρώο του 1920, το οποίο φιλοτεχνήθηκε από τον σπουδαίο ταγιαδόρο (ξυλογλύπτη) Στέλιο Υφαντή μαζί με το τέμπλο του ιερού ναού διασώζοντας τους πρώτους πεσόντες του 1913. Το μεταγενέστερο μαρμάρινο Ηρώο της πλατείας μας, του 1985, δωρεά του Διονυσίου Βάρσου, ενσωμάτωσε εκείνα τα πρώτα ονόματα, διευρύνοντας τον κατάλογο με τους πεσόντες του Α’ Π.Π, της Μικρασιατικής Καταστροφής και του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Επίσης, περιέλαβε και τα ονόματα των συγχωριανών μας, που χάθηκαν κατά τη μαύρη περίοδο του Εμφυλίου πολέμου. Αυτά τα ονόματα του Εμφυλίου δεν περιλαμβάνονται στον παρόντα κατάλογο και θα εξεταστούν αναλυτικά σε ξεχωριστή, μελλοντική δημοσίευση.

Ωστόσο, η ιστορική έρευνα στα επίσημα αρχεία του στρατού έφερε στο φως νέους πεσόντες, στρατιώτες της Ροσκάς, οι οποίοι για διάφορους λόγους δεν είχαν συμπεριληφθεί στις παραπάνω επιγραφές. Με την προσθήκη των λησμονημένων αυτών ηρώων, ο τιμητικός κατάλογος συμπληρώνεται, συμβάλλοντας στην ιστορική αλήθεια. Όλοι οι στρατιώτες είναι επίσημα καταγεγραμμένοι στα αρχεία του Ελληνικού Στρατού ως “Πεσόντες υπέρ Πατρίδος”, με εξαίρεση τους: ΜΥΖΗΘΡΑ Χ. ΠΑΝΤΕΛΗ και ΒΑΡΣΟ ΔΙΟΝ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ, για τους οποίους δεν έχουμε στοιχεία.

Ο κατάλογος των Πεσόντων

Ντουφεκιάς Ανδρέας του Κωνσταντίνου — 19 Ιουνίου 1913

Γεννήθηκε στα Δολιανά με αναφορά στην Κοινότητα Ροσκάς, επιστρατεύθηκε στον Β' Βαλκανικό Πόλεμο και έπεσε ηρωικά μαχόμενος “εκ τραύματος” κατά την πρώτη ημέρα της Μάχης του Κιλκίς - Λαχανά.
(Νέο όνομα από την έρευνα, το οποίο στα στρατιωτικά έγγραφα γράφεται Τουφεκιάς)

Φραγκούλης Δημήτριος του Ευαγγέλου — Ιούνιος 1913

Συμμετείχε στην πρώτη γραμμή της Μάχης του Κιλκίς - Λαχανά στον Β' Βαλκανικό Πόλεμο. Δηλώθηκε ως “εξαφανισθείς”, καθώς έχασε τη ζωή του κατά την ελληνική έφοδο, χωρίς να καταστεί δυνατή η ταυτοποίηση της σορού του.
(Ξυλόγλυπτο 1920 & Ηρώο πλατείας)

Βάρσος Αλέξιος του Γεωργίου — 15 Ιουλίου 1913

Κατά την ελληνική προέλαση στην Βουλγαρία Θυσιάστηκε στην Άνω Τζουμαγιά στη διάρκεια των σφοδρών μαχών της τελικής φάσης του Β' Βαλκανικού Πολέμου.
(Ξυλόγλυπτο 1920 & Ηρώο πλατείας, ενώ στους καταλόγους του στρατού αναγράφεται ως Αλέξανδρος)

Παναγιώτου Κωνσταντίνος του Σπύρου — 17 Ιουλίου 1913

Συμμετείχε στην πρώτη γραμμή της Εκστρατείας εναντίον των Βουλγάρων και έπεσε στην Άνω Τζουμαγιά μαχόμενος μόλις μία ημέρα πριν από την επίσημη υπογραφή της τελικής ανακωχής.
(Στο ξυλόγλυπτο ηρώο του 1920 αναγράφεται με το τοπικό οικογενειακό παρατσούκλι ως “ΚΩΝ. Σ. ΠΟΤΗΡΗΣ”, στο μνημείο της πλατείας ως “ΚΩΣΤ-ΝΟΣ Σ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ”, ενώ στους καταλόγους του στρατού ως Παναγιωτόπουλος)


Αλεξόπουλος Αλέξανδρος του Ιωάννη — 12 Οκτωβρίου 1918

Αιχμαλωτίστηκε στο Μακεδονικό Μέτωπο κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και μεταφέρθηκε για καταναγκαστικά έργα στο Κόσοβο. Υπέκυψε από πνευμονία στο νοσοκομείο της Πρίστινας, χτυπημένος από την πανδημία της Ισπανικής γρίπης, αμέσως μετά την απελευθέρωσή του από τους Συμμάχους. Ο τόπος γέννησής του καταγράφεται ως “Φωσκά Αιτ/νίας”.
(Νέο όνομα από την έρευνα)

Μυζήθρας Χ. Παντελής — Περίοδος 1919–1920;

Αναγράφεται στο μαρμάρινο Μνημείο Ηρώων. Βάσει χρονολογικών συσχετισμών συμπεραίνουμε, ότι προσέφερε τη ζωή του υπηρετώντας στην Εκστρατεία της Θράκης ή στις πρώτες φάσεις της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Βάρσος Διον. Παναγιώτης — Περίοδος 1919–1920;

Αναγράφεται στο μαρμάρινο Μνημείο Ηρώων αμέσως μετά. Εικάζουμε ομοίως, ότι έπεσε εν υπηρεσία στις παραπάνω στρατιωτικές επιχειρήσεις μαζί με τον Παντελή Μυζήθρα.

Φαφούτης Γεώργιος του Λ. — 14 Ιανουαρίου 1920

Υπηρέτησε στην Εκστρατεία της Θράκης αμέσως μετά τη λήξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Λόγω των σκληρών συνθηκών διαβίωσης και των επιδημιών του χειμώνα, απεβίωσε στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο Ξάνθης.
(Μαρμάρινο Ηρώο πλατείας)

Μυζήθρας Αθανάσιος του Κωνσταντίνου — Έτος 1922

Πολέμησε στην πρώτη γραμμή της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Η παντελής έλλειψη συγκεκριμένων λεπτομερειών (ακριβής ημερομηνία και τοποθεσία) στα στρατιωτικά αρχεία, σε συνδυασμό με την καταγραφή του έτους 1922 και της ένδειξης “θάνατος από κακουχίες”, αποτυπώνει το χάος της Μικρασιατικής Καταστροφής. Χάθηκε είτε κατά την δραματική υποχώρηση μέσα από την έρημο της Ανατολίας, είτε μέσα σε τουρκικό στρατόπεδο αιχμαλώτων.
(Νέο όνομα από την έρευνα, ενώ στους καταλόγους του στρατού αναγράφεται ως Μουζήθρας)

Παναγιώτου Κωνσταντίνος του Βασιλείου — 18 Απριλίου 1941

Γεννημένος το 1915, υπηρέτησε στο θρυλικό 42ο Σύνταγμα Ευζώνων κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Έπεσε μαχόμενος στο όρος Τεπελένι, ημέρα Μεγάλη Παρασκευή, κατά τις τελευταίες ιταλικές επιθέσεις, μόλις δύο ημέρες πριν από την ανακωχή.
(Μαρμάρινο Ηρώο πλατείας)